به مناسب اول خرداد - تولد استاد شهناز
در صدای سازش؛ جریان دارد ماه، جریان دارد طیف
ساز شهناز در من زندگی می کند و من با ساز شهناز زندگی می کنم. «محمد رضا شجریان»
جلیل شهناز ساز را آواز می کند ؛چنانچه شهره است ، که در شیوه نوازندگی اش، ساز او علاوه بر نواختن،آواز هم می خواند.
ساز شهناز یک ساز آوازی ست…
جلیل شهناز در اول خرداد ماه سال ۱۳۰۰ در اصفهان دیده به جهان گشود. پدرش «شعبان خان» به موسیقی اصیل ایرانی علاقه بسیار داشت و منزلش همواره محل آمد و شد هنرمندان زمان خود بود.
«شعبان خان» علاوه بر تار که ساز تخصصی اش بود، سهتار و سنتور نیز مینواخت و برادرش غلامرضا سارنج (عموی جلیل شهناز) از نوازندگان کمانچه بود. از همین روی جلیل از کودکی به موسیقی علاقه مند شد و نواختن تار را نزد”عبدالحسین شهنازی” و برادر بزرگ خود حسین شهناز که تار را نیکو می نواخت آغاز کرد. استعداد شگرف و پشتکار ستودنی جلیل ،او را در سنین جوانی به نوازنده ای متبحر در اصفهان بدل کرد. او، علاوه بر نواختن ساز اختصاصی خود، با نواختن ویلن، سنتور و تمبک نیز آشنایی دارد.
در سال ۱۳۲۴ استاد شهناز به تهران رفت و فعالیت خود را با تک نوازی در رادیو و اجرا در ارکسترهای مختلف این رسانه و همچنین برنامه گلها ادامه داد. او با اقامت در تهران ، به عنوان کارمند افتخاری شهرداری پذیرفته شد. در آن زمان برنامههای تخصصی موسیقی از رادیو و تلویزیون پخش می شد که استاد شهناز از تک نوازان بی بدیل آن بود.
با فراهم آمدن امکانات ضبط صدا و تاسیس استودیو در رادیو و تلویزیون آن دوران ،این فرصت دست داد تا شهناز بتواند با پنجه و مضراب سحرآمیز خویش در دل هر شنونده و بینندهای را ه یابد.
بخشی از فعالیت های هنری استاد شهناز در آن دوران عبارت است از :
ضبط برنامههای فراوان و نیز اجرای کنسرتهای مختلف با نوازندگان و خوانندگان والای کشور هم چون:
فرامرز پایور (نوازنده سنتور)، حبیب الله بدیعی (نوازنده ویلن)، پرویز یاحقی (نوازنده ویلن)، همایون خرم (نوازنده ویلن)، علی تجویدی (نوازنده ویلن)، منصور صارمی (نوازنده سنتور) ، رضا ورزنده (نوازنده سنتور)، امیر ناصر افتتاح (نوازنده تمبک)، جهانگیر ملک (نوازنده تمبک)، اسدالله ملک (نوازنده ویلن)، حسن کسایی (نوازنده نی)، محمد موسوی (نوازنده نی)، تاج اصفهانی (خواننده)، ادیب خوانساری (خواننده)، محمودی خوانساری (خواننده)، عبدالوهاب شهیدی (خواننده و نوازنده عود)، اکبر گلپایگانی (خواننده)، حسین خواجه امیری (ایرج :خواننده)، و محمد رضا شجریان (خواننده).
استاد شهناز در دهه 1360 به همراه فرامرز پایور (سنتور)، علی اصغر بهاری ( کمانچه)، محمد اسماعیلی (تمبک) و محمد موسوی ( نی) گروه اساتید را تشکیل داد و با این گروه، سفرهای متعددی به کشور های اروپایی،آسیایی و نیز آمریکا داشت.
بدون شک جلیل شهناز، بزرگترین و سرشناسترین نوازند ه تار و سه تار سده اخیر در ایران است. وی علاوه بر اشراف کامل بر ردیف و رموز آن، ویژگی های منحصر به فرد دیگری نیز دارد:
جواب آوازهای شاهکار و بی نظیر، استفاده از تمام امکانات ساز، نواختن بسیاری از گوشههای مهجور و رعایت جمله بندی در نوازندگی از جمله ویژگیهای نوازندگی این استاد یگانه است.
در سال ۱۳۸۳ جلیل شهناز به عنوان چهره ماندگار هنر و موسیقی برگزیده شد و نیز در ۲۷ تیرماه همان سال مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) برای تجلیل از یک عمر فعالیت هنری، به وی اهدا شد.
در سال ۱۳۸۷،استاد محمدرضا شجریان، به افتخار جلیل شهناز، گروه موسیقی خود را شهناز نام نهاد.
حال می توان به روشنی دریافت ؛که استاد شهناز به بیان حقیقی در نوازندگی تار رسیده است،چرا که از گیر و دار ردیف ها رهیده و چون رود خروشان از سنگلاخ تقلید گذشته است و حاصل آن زوایای بسیاری ست که در سازش نهفته است.
دو اسطوره موسیقی سنتی ایران؛ استاد جلیل شهناز و استاد حسن کسایی که هر دو از اصفهان برخاسته اند،شاید در تاریخ موسیقی اصیل ایران تکرار ناشدنی باشند.
سازهای این دو استاد همواره هم نشین هم بوده اند. چنانچه استاد حسن کسایی در این باب این گونه ایراد سخن کرده است :
شناخت موسیقی کار هر کسی نیست. همه موسیقی را گوش میدهند و دوست میدارند اما کسی که سره را از ناسره تشخیص بدهد و بتواند درک مقاماتی را که استاد شهناز نواختهاند، داشته باشد بسیار نادر است. همه ساز میزنند و همه خوب ساز میزنند، ولی قدرت نوازندگی و محفوظات و لحظات موسیقی که آقای شهناز میدانند و اجرا کردهاند، چیزی که در دست همگان باشد، نیست. یعنی ردیف موسیقی ایران نیست. قدرت آقای شهناز در جواب دادن و دونوازی خارق العادهاست. من ۶۰ سال با ایشان هم نوازی کردهام و ساز بنده با ساز شهناز گره خورده است.
جواب آوازهای شاهکار و بی نظیر، استفاده از تمام امکانات ساز، نواختن بسیاری از گوشههای مهجور و رعایت جمله بندی در نوازندگی از جمله ویژگیهای نوازندگی این استاد یگانه است.
در سال ۱۳۸۳ جلیل شهناز به عنوان چهره ماندگار هنر و موسیقی برگزیده شد و نیز در ۲۷ تیرماه همان سال مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) برای تجلیل از یک عمر فعالیت هنری، به وی اهدا شد.
در سال ۱۳۸۷،استاد محمدرضا شجریان، به افتخار جلیل شهناز، گروه موسیقی خود را شهناز نام نهاد.
حال می توان به روشنی دریافت ؛که استاد شهناز به بیان حقیقی در نوازندگی تار رسیده است،چرا که از گیر و دار ردیف ها رهیده و چون رود خروشان از سنگلاخ تقلید گذشته است و حاصل آن زوایای بسیاری ست که در سازش نهفته است.
• تار به روایت نی ؛جلیل شهناز به روایت حسن کسایی :
دو نوای در هم آمیخته ؛ زنگ تاری که در نای نی گره خورده است.
دو نوای در هم آمیخته ؛ زنگ تاری که در نای نی گره خورده است.
دو اسطوره موسیقی سنتی ایران؛ استاد جلیل شهناز و استاد حسن کسایی که هر دو از اصفهان برخاسته اند،شاید در تاریخ موسیقی اصیل ایران تکرار ناشدنی باشند.
سازهای این دو استاد همواره هم نشین هم بوده اند. چنانچه استاد حسن کسایی در این باب این گونه ایراد سخن کرده است :
شناخت موسیقی کار هر کسی نیست. همه موسیقی را گوش میدهند و دوست میدارند اما کسی که سره را از ناسره تشخیص بدهد و بتواند درک مقاماتی را که استاد شهناز نواختهاند، داشته باشد بسیار نادر است. همه ساز میزنند و همه خوب ساز میزنند، ولی قدرت نوازندگی و محفوظات و لحظات موسیقی که آقای شهناز میدانند و اجرا کردهاند، چیزی که در دست همگان باشد، نیست. یعنی ردیف موسیقی ایران نیست. قدرت آقای شهناز در جواب دادن و دونوازی خارق العادهاست. من ۶۰ سال با ایشان هم نوازی کردهام و ساز بنده با ساز شهناز گره خورده است.
+ نوشته شده در جمعه دوم تیر ۱۳۹۱ ساعت 1:59 توسط احسان افتادگان بيدگلي
|
هرگز از مرگ نهراسيده ام اگرچه دستانش از ابتذال شكننده تر بود